zak

Kilka słów o systemie obronnym Litwy

W ostatnich latach w krajach bałtyckich coraz wyraźniej odczuwalny jest spadek poczucia bezpieczeństwa, wywołany agresywnymi poczynaniami polityczno-militarnymi Federacji Rosyjskiej. Proces ten postępuje od 2008 r. – wojny gruzińsko-osetyńskiej – a jego nasilenie miało miejsce po wybuchu w 2014 r. konfliktu zbrojnego na wschodzie Ukrainy. Coraz częstsze doniesienia o działalności rosyjskiego wywiadu na Litwie, Łotwie i w Estonii, prowokacje graniczne (np. naruszenia przestrzeni powietrznej), ataki cybernetyczne, czy wreszcie działania propagandowe niemal na granicy wojny informacyjnej (a może już po jej drugiej stronie?), potęgują wzrost odczuwalnego w społeczeństwie stanu zagrożenia. Na dodatek ani rzeczowe, profesjonalne analizy zachodnich think tanków – np. Rand Corporation – mówiące o ogromnej dysproporcji potencjałów militarnych krajów bałtyckich i Federacji Rosyjskiej i możliwości zajęcia większości terytoriów Litwy, Łotwy i Estonii w ciągu 60 godzin, ani stanowiące political fiction, ale równie profesjonalne wizje przyszłego konfliktu – jak quasi-dokument BBC – nie pozostawiają złudzeń, co do wyniku potencjalnego starcia (a przynajmniej jego początkowej fazy). W tych trudnych realiach geopolitycznych kraje bałtyckie opierają swoje bezpieczeństwo w głównej mierze na Sojuszu Północnoatlantyckim, jednak nie zaprzestają modernizacji i rozwoju narodowych sił zbrojnych oraz doskonalenia systemu obronnego. Ciekawym przykładem obrazującym sprawne funkcjonowanie różnych komponentów wojskowych są Litewskie Siły Zbrojne (LSZ), złożone z wojsk operacyjnych, ochotniczych oddziałów terytorialnych oraz poborowych i rezerwistów.

Według indeksu Global Firepower, badającego – w oparciu o ponad 50 różnych czynników – potęgę i siłę militarną państw, Litwa zajmuje 95 miejsce na 133 objęte analizą kraje. W zestawieniu regionalnym – europejskim – Litwa uplasowała się na 26 miejscu (na 31 badanych krajów europejskich), wyprzedzając pozostałe Kraje Bałtyckie. W kraju liczącym 2.854.235 mieszkańców (stan na 2016 r.) około połowę stanowią obywatele zdolni do służby wojskowej (mężczyźni i kobiety). Co roku wiek poborowy osiąga ok. 40 tys. obywateli. Siły zbrojne Litwy w 2016 r. liczyły 23.015 żołnierzy, w tym 16.015 w służbie czynnej i 7 tys. rezerwistów, posiadały 10 samolotów (szkoleniowych i transportowych), 5 śmigłowców, 12 okrętów wojennych, ok. 430 opancerzonych pojazdów bojowych różnych typów oraz niewiele ponad 50 szt. artylerii holowanej. Relatywnie niska liczebność stanów osobowych Litewskich Sił Zbrojnych wynika oczywiście z liczby ludności i wielkości państwa, jednak należy zaznaczyć, iż na Litwie na 1000 mieszkańców przypada dwa razy więcej żołnierzy niż w Polsce.

W okresie względnego spokoju i rozprężenia militarnego, jaki zapanował w Europie w latach 2000-2013 armia litewska, podobnie jak siły zbrojne wielu państw europejskich, ulegała okrojeniu, a skala inwestycji wojskowych malała. Nawet stosunkowo wysoki wzrost wydatków wojskowych widoczny w okresach budżetowania bezpośrednio poprzedzających wstąpienie Litwy do NATO (lata 2003-2004) nie zmienił rozbrojeniowej tendencji. Znamiennym w tym okresie był rok 2008. Z jednej strony konflikt osetyńsko-gruziński stanowić powinien przysłowiowy „kubeł zimnej wody” dla europejskich decydentów, powodując zmianę dotychczasowej polityki obronnej. Z drugiej jednak strony o wiele większe znaczenie miał światowy kryzys ekonomiczny, który wymusił na większości państw europejskich redukcję wydatków budżetowych, zwłaszcza wydatków na obronność. W przypadku Litwy kryzys ekonomiczny przyspieszył m.in. rezygnację z powszechnego poboru – decyzja ta miała znacznie ograniczyć wydatki litewskiego resortu obrony.

Dopiero wydarzenia na Ukrainie – a zwłaszcza aneksja Krymu i wybuch walk z separatystami – spowodowały odczuwalne przyspieszenie procesu modernizacji litewskiej armii oraz podniesienie wydatków na obronność. W sześcioletniej perspektywie (2013-2018) Litwa zadeklarowała wzrost finansowania resortu obrony z 0,77% PKB do 2,07% PKB i jest na ostatniej prostej do osiągnięcia tego poziomu. Zwiększone nakłady przełożyły się wprost na zakup nowoczesnego sprzętu i modernizację techniczną wojska. Zakupiono lub podpisano umowy na zakup m.in.:

  • polskich przeciwlotniczych zestawów rakietowych GROM;
  • amerykańskich zestawów przeciwpancernych pocisków kierowanych Javelin;
  • norwesko-amerykańskiego systemu obrony przeciwlotniczej średniego zasięgu NASAMS;
  • niemieckich samobieżnych armatohaubic 155-mm PzH 2000
  • wozów dowodzenia M577A2;
  • wozów zabezpieczenia technicznego Bergepanzer 2;
  • kołowych transporterów opancerzonych Boxer 8×8.

Równoległe z zakupami nowego sprzętu przystąpiono do zmian strukturalnych i organizacyjnych: utworzono jednostki szybkiego reagowania, sformowano nową samodzielną brygadę piechoty (druga brygada LSZ), przywrócono pobór powszechny oraz przeznaczono znaczne nakłady na modernizację infrastruktury wojskowej. Dodatkowym wzmocnieniem bezpieczeństwa Litwy są stacjonujące tam wojska natowskie, w sile dowodzonej przez Niemców batalionowej grupy bojowej, składającej się z oddziałów niemieckich, belgijskich, norweskich, holenderskich i luksemburskich.

Jednym z elementów systemu obronnego Litwy są komplementarne dla sił operacyjnych Ochotnicze Siły Obrony Narodowej – formacja terytorialna stanowiąca integralną część LSZ. Jednostki te przygotowane są zarówno do działań militarnych jak i do reagowania w sytuacjach kryzysowych, ich zadaniem jest również podnoszenie poziomu obrony cywilnej, wiedzy obronnej w społeczeństwie i budowanie postaw patriotycznych.

Jaką rolę odgrywają oddziały terytorialne na Litwie? Odpowiedź na to pytanie odnajdą Państwo w najnowszym numerze czasopisma naukowego „Ante Portas – Studia nad Bezpieczeństwem”, dostępnego w wersji open source  na www.anteportas.pl

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.